Historia wałbrzyskich szachów

Utworzono: 07 styczeń 2019
Redaktor
1945-1949
Powojenna historia wałbrzyskich szachów toczyła się na równi z innym dyscyplinami sportowymi, chociaż początkowo popularnością szachy ustępowały bardziej widowiskowym dyscyplinom.


Już w 1946r. - dzięki staraniom takich działaczy jak Józef Ryś - powstał KS „Victoria” Sobięcin (dzisiejsza dzielnica miasta).
W tym samym roku, w marcu, z inicjatywy Jana Czykurlana, powstała sekcja szachowa przy Robotniczym Klubie Sportowym "Zryw", któremu patronowała kopalnia "Bolesław Chrobry".  Sekcje te i następne, które powstawały przy zakładach przemysłowych rozgrywały najczęściej mecze i turnieje międzyzakładowe z okazji świąt państwowych i resortowych pod egidą związków zawodowych.


Sekcja szachowa istniała również w ramach sekcji gier sportowych w Klubie Sportowym "Górnik-Zamek" przy Dolnoślaskim Zjednoczeniu Przemysłu Węglowego, który powstał 23 marca 1946r. 


Tuż po II wojnie światowej najsilniejszą sekcję szachową w Wałbrzychu miał Żydowski Klub Sportowy. Sekcja ta powstała jesienią 1946 roku i brała udział w rozgrywkach żydowskich klubów sportowych na Dolnym Śląsku aż do 1949 roku. Do wyróżniających się zawodników sekcji należeli, m.in.: Józef Szyfler były wicemistrz Lwowa, a także Szmul Wolner, Bolesław Berdel, Józef Meller, Abram Wąsman, Michał Krater, Szlezinger, Józef Neukrich, Mieczysław Szapiro, Faber, Liebler, Herman, Pomeranc, Michał Tejszler, Disltler. 


Rok 1949 był ostatnim rokiem działalności ŻKS, kiedy większość  zawodników wyjechała do Palestyny. Pozostali przeszli do innych sekcji szachowych działających na terenie Wałbrzycha, przy klubach KS "Górnik", KS "Ogniwo", KS "Unia" i KS "Czarni".


W 1949 roku zawodnicy ci wystąpili w reprezentacji Wałbrzycha, w szachowym meczu w reprezentacją Wrocławia (4,5:3,5) oraz pokonując Jelenia Górę (8,5:4,5).


Począwszy od 1947 roku, przeprowadzano rokrocznie Szachowe Mistrzostwa Wałbrzycha. Pierwszym mistrzem Wałbrzycha był Józef Jaszczuk z KS "Górnika Dolnośląskiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego", który tytuł ten zdobył również w roku następnym.  W roku 1949 mistrzem Wałbrzycha został Juliusz Jaszczuk. Kolejnymi mistrzami byli wywodzący się z ŻKS-u: Józef Meller, Michał Krater, Bolesław Berdel, Josek Sztajner, Henryk Hoffman, Józef Szyfler.



1950-1958

W latach 1952 - 1959 funkcjonowała sekcja szachowa przy Robotniczym Klubie Szachowym "Lustrzanka" - drugim najstarszym wałbrzyskim klubie (zarejestrowanym we wrześniu 1945r.).

1959-1970

W 1959r. Józef Ryś zakłada klub szachowy przy ZKS „Górnik” Wałbrzych, który powstał z połączenia wspomnianych wyżej sekcji. Górniczy klub szachowy istniał aż do 1996r.

W rozgrywanym we Wrocławiu w dniach 15 – 28 lutego 1961r. turnieju Mistrzostw Polski Kobiet Apolonia Litwińska, długoletnia mieszkanka i wałbrzyski pedagog  (m.in. nauczycielka w Liceum Pedagogicznym), zdobyła tytuł Mistrzyni Polski. 

Rok 1960. Mistrzostwa Polski Kobiet. Pojedynek Danuta Samolewicz (Pogoń Wrocław) - Apolonia Litwińska (Górnik Wałbrzych) Rok 1961. Mistrzynią Polski Kobiet - Apolonia Litwińska (Górnik Wałbrzych)!

XIV Mistrzostwa Polski Kobiet rozegrano w Centralnym Klubie Szachowym we Wrocławiu. Początkowo prowadziły Mirosława Litmanowicz i Henryka Konarkowska, ale od szóstej rundy na prowadzeniu była już Apolonia Litwińska.
W ostatniej rundzie wałbrzyszanka po debiucie nie miała szans na zwycięstwo. Apolonia Litwińska wybrała obronę Sycylijską w wariancie Kałasznikowa, z którym wyraźnie sobie nie poradziła. Ale walczyć trzeba do końca.
Przełomowy okazał się ruch białych 32. G:b7??, po którym oddają one kontrolę nad polem e6, co pozwoliło czarnym aktywować wieżę.

Apolonia Litwińska zdobywała srebrny medal już w 1952 r., kiedy przegrała po dogrywce z Krystyną Hołuj - 1½:4½, a rok wcześniej medal brązowy. Wówczas jednak nie reprezentowała wałbrzyskich klubów. Ostatni - brązowy - medal mistrzostw Polski padł łupem wałbrzyszanki w 1969r., kiedy wciąż występowała w barwach Górnika Wałbrzych.


W 1964r. pod nazwą "Unia-Lustrzanka" została reaktywowana dawna "Lustrzanka", a jej działaczem został Kazimierz Tusk (09.01.1938r. -27.02.2008r.), jeden z czołowych graczy i działaczy okręgu wałbrzyskiego.

1971-1989

Rok 1977 - symultana z aktualnym mistrzem Polski Ryszardem Skrobkiem. Od lewej: Andrzej Lelów, Zbigniew Wawrowski, Prezes OZSzach Józef Ryś, mistrz Polski Ryszard Skrobek, Jacek Szawczyk, Marek Szmyd.




1990-2014

30 lipca 1996r. powołano Miejski Klub Szachowy "Hetman" Wałbrzych - wśród założycieli znaleźli się: Kazimierz Tusk, Marian Pyrzyński, Kazimierz Bieliński, Stefan Walczak.
Klub ten, z Kazimierzem Tuskiem w składzie, grał w rozgrywkach wojewódzkich, co w ówczesnym czasie było odpowiednikiem II ligi.

Partia: Marian Pyrzyński - Kazimierz Tusk (2005).




W dniach 17 – 26 września 1999r. rozegrano w Polanicy Zdroju Grupę Południową II ligii szachowej. Hetman Wałbrzych zajął 24 miejsce i spadł do niższej klasy rozgrywek. Wałbrzyska drużyna wystąpiła w składzie: Marek Szmyd, Andrzej Lelów, Mariusz Kopeć, Aris Panbukczijan, Mariusz Gusarow, Anna Baściuk. W pierwszej rundzie nasz zawodnik miał okazję zagrać z sensacyjnym mistrzem Polski z 1977r. Ryszardem Skrobkiem.

23 sierpnia 2001r. powstaje Akademicki Związek Sportowy Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej Klub Szachowy Hetman w Wałbrzychu. Klub ten powstaje na strukturach Miejskiego Klubu Szachowego Hetman Wałbrzych.

W dniach 2 – 11 września 2007r.  w rozgrywkach II ligi szachowej w Wysowej AZS PWSZ KSz Hetman Wałbrzych zajął 12 miejsce. Wałbrzyska drużyna wystąpiła w składzie: Robert Kacprzak, Zbigniew Wawrowski, Piotr Rychlik, Mariusz Gusarow, Wojciech Kowalczuk, Hanna Rychlik, Sławomir Machlowski, Wojciech Płotka,

Niestety już rok później na rozgrywkach w Ustroniu (6 – 14 września 2008r.) Hetman zajął 25 miejsce i znów opuścił ten szczebel rozgrywek. Tym razem druzyna wałbrzyska wystąpiła w składzie: Zbigniew Wawrowski, Robert Kacprzak, Piotr Rychlik, Marek Szmyd, Wojciech Kowalczuk, Mariusz Gusarow, Sławomir Machlowski, Emilia Kmiecik.


Radosław Wojtaszek, student II roku na kierunku administracji publicznej PWSZ AS w Wałbrzychu w grudniu 2008r. zdobył tytuł mistrza Europy seniorów w szachach szybkich. W tym samym roku Wojtaszek był sekundantem Vishvanathana Ananda z Indii i pomagał mu obronić tytuł mistrza świata w szachach.


21 września 2012r. z centralnego rejestru klubów szachowych skreślono AZS PWSZ i MKS "Hetmana" Wałbrzych.

po 2015

12 stycznia 2015r. powstał Wałbrzyski Klub Szachowy Hetman Wałbrzych, na którego czele stanął Paweł Kowalczyk.

5 marca 2019r. odbyły się pierwsze zajęcia Wałbrzyskiej Akademii Szachowej.

[w opracowaniu]